[ « 195 » ] [ محتشم كاشانى ] [ متوفى 996 يا 1000 ق / 1588 يا 1592 م ] محتشم كاشى ، جمهور برآن‌اند كه از شعراى عراق ، خوشگوىتر و مشهورتر از محتشم كسى نيست . مولويت داشته و صاحب ثروت بوده ، به غايت خوشگوى است . در همه اصناف شعر ، بلبل طبعش ، نغمه‌سازى نموده ، صاحب ديوان است و معانى دلپذير در ديوان او فراوان است . بسيار مسنّ شده بوده و با وجود كبر سنّ ، اشعار جوانانه ، مىگفته . غالب ظنّ آن است كه در هيچ‌جا كسى قلم رد بر گفتار او نكشيده باشد . غايبانه مدّاحى شهريار جم‌جاه ، اكبر پادشاه را ، مىنموده . قصايد غرّا و اشعار زيبا ارسال مىداشته . چنين گويند كه محتشم سه فرد بوده : عراقى و هندى و ماوراء النهرى ، از هر يكى غزلى در اين تذكره نقل افتاد .

--> ( 195 ) . شمس الشعرا كمال الدين محتشم كاشانى فرزند خواجه مير احمد ( از شاعران قرن دهم هجرى ) معاصر شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى كه در كاشان و در خانواده‌اى متمكن چشم به جهان گشود . وى در آغاز گويا به شغل بزّازى اشتغال داشته ، سپس از آن كار دست كشيد و به شعر و شاعرى ، روى آورد و در اين فن شاگرد مولانا صدقى استرآبادى بود و با شاعران هم‌عهد خود مانند : حيرتى ، تونى ، حالى گيلانى ، ضميرى اصفهانى و وحشى بافقى و ديگران ارتباط داشته . شهرت عمدهء محتشم در ساختن شعر مذهبى ، بويژه در رثاء اهل بيت و مخصوصا حضرت ابا عبد الله الحسين ( ع ) و دوازده بند اوست . وى در كاشان درگذشت و در همانجا به خاك سپرده شد و مقبره‌اش زيارتگاه است : تحفهء سامى ، ص 190 ؛ هفت اقليم ، 2 / 460 - 463 ؛ عالم‌آراى عباسى ، ص 179 - 180 ؛ بهارستان سخن ، ص 413 - 414 ؛ تذكرهء نصر آبادى ، ص 472 - 474 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 247 - 251 ؛ نتايج الافكار ، ص 621 - 629 ؛ مجمع الفصحاء ، 2 / 36 - 38 ؛ گنج سخن صفا ، 3 / 40 - 42 ؛ تاريخ ادبيات در ايران صفا ، 5 / 2 / 792 - 797 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى موزهء بريتانيا ، ص 665 - 666 ؛ مجمع الخواص صادقى ، ص 147 - 148 ؛ ريحانة الادب مدرس ، 3 / 478 - 482 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 312 - 318 ؛ رياض الجنهء زنوزى ، روضهء پنجم ، قسم دوم ، برگ 912 - 914 ؛ شمع انجمن ، ص 418 - 419 ؛ خير البيان ، برگ 246 ؛ رياض الشعراى والهء داغستانى ، برگ 366 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 272 ( ش 38 ) ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 807 و بنگريد به مراجعى كه معرفى كرده است ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، صفحات متعدد به فهرست رجوع شود .